محله پاقلعه (امامزاده)

در شمال غربی لار یکی از قدیمی ترین محلات لارستان به نام پاقلعه وجود دارد. همانطور از نام این محله پیداست خانه هایشان در حواشی قلعه اژدها پیکر بنا نهاده اند. این محله از دروازه شیراز تا فلکه مدرس ادامه پیدا می کند. یکی از شغل هایی که در این مرحله رواج داشته گچ کوبی بوده است که آدم های قوی هیکل به این شغل می پرداختند. این محله در قدیم دارای مکتب خانه های فراوان و مدارس زیادی بوده است. بزرگان و روحانیون برجسته در این کوی زندگی کرده اند

محله پاقلعه خود به چند کوی کوچکتر تقسیم می شود.

پا قلعه آقا: مردم اهالی این محله از زیر برج ننه نادر مجاور فلکه مدرس تا امامزاده زندگی می کردند.

پاقلعه امامزاده: این محله حوالی امامزاده میر علی بن الحسین (ع) بوده است.

پاقلعه دم دروازه: این محله که در حواشی ورودی جاده لار- شیراز قرار دارد. تعدادی خانه در کنار کوهپایه های قدمگاه حضرت علی (ع) و تعدادی خانه آن طرف خیابان واقع شده است. این محله از ورودی شهر تا فلکه قدمگاه ادامه دارد.

محله پشتو: این محله در قسمت کوهپایه ای در دامنه قلعه اژدهاپیکر مشرف بر رودخانه وروند (وربند- بروند) می باشد.

سردسته ها و دست اندرکاران محله پاقلعه: قبل از این که سردسته ها را بگوییم محله پاقلعه علمبردارهای خیلی خوب داشتند و علم های محله پاقلعه بین محلات بهترین بود. علمبردارهایی مثل غلوم ریش، معدلی بابا کرم، کیتال (حاج معدحسن)، پاکل، حسین کل محسین و سردسته های اسماعلی نصرو، اسکندری، اصغر بنارف حاج قاسم خسروانی، اصغر میکا، مرحوم کامیاب بودند. حاج اسماعیل نصرو (خسته)، اصغر شیرگیر (میکا)، کامیاب، اسکندری ها، اصغر بنار، حاج قاسم خسروانی، حاج حسین مفتوحی، شریفی ها، نامدارها و … علم بردارهای معروفی نیز داشتند: مرحوم غلوم ریش، محمدعلی کرم، حاج محمدحسین معروف به کیتال، حسین کل محمدحسین (مسین)، پاکل، و گج کوبی ها، نامدارها و بقیه افراد در صحبت های پیرغلامان..

 

ختم کننده ها: آخوند زینل، سید صولت، علی حاج علی مش شریف، حاج محمد صادق اقبال و حقیقت که دعای قنوت عید فطر می خواند.

 

اماکن متبرکه:

مرقد مطهر «امامزاده میر علی ابن الحسین (ع)» معروف به «گنبد سبز» همه روزه پذیرای تعداد زیادی از عاشقان اهل بیت عصمت و طهارت می باشد. قدمگاه حضرت علی (ع) که در زمان های دور معبد شعر آیین مهر بوده است محل دفن اولین روحانی شیعه در لار شهید سید محمد زاویه (پیر زاویه) در یکی از کوچه های این محله واقع است. مسجد امام حسن عسکری (ع)، حسینیه رستگار و پیر کبل العلی که تبدیل به مخروبه ای شده در این کوی واقع شده است.

در دامنه ی قلعه اژدهاپیکر واقع است. مرقد مطهر «امامزاده میر علی ابن الحسین (ع)» معروف به گنبد سبز در این کوی واقع شده است. برکه و دهنشیری نیز در کنار این امام زاده بوده که تخریب کردند. سابات های زیادی در این محله وجود داشت. سابات زیبایی به نام مصطفوی هنوز می باشد. مسجد امام حسن مجتبی (ع) در ورودی شهر که (دم دروازه شیراز) واقع است به تازگی به زیبایی بازسازی شده است. حسینیه رستگار در فلکه مدرس واقع شده است. در زمان های دور منزل بوده است. روضه خوانی نیز در آن صورت می گرفت. کنار این مسجد کنیسه ی کلیمی ها قرار داشته است. چون فعالیت یهودی ها در لارستان زیاد بوده است شهید محمد زاویه اولین روحانی بوده است که از طرف شاه عباس صفوی به لار آمده است. ایشان در کوچه امامزاده دفن شده است. قدمگاه که به قدمگاه حضرت علی (ع) معروف است بنا به نوشته پرفسور زردست عبداللهی: لارستان در ۲۸۰۰ سال پیش از میلاد آیین یکتاپرستی به نام آیین مهر داشته اند. پیروان این آیین معتقد بوده اند تمام موجودان زنده از آب ساخته شده اند. قدمگاه معبد شهر بوده است. تعطیلی رسمی لاری ها چهارشنبه بوده و به همین منظور هم اکنون بعد از ظهر چهارشنبه هر هفته این رسم بین دختران و زنان لار وجود دارند و با رفتن به قدمگاه قند در چاهی می اندازند و مطلب از خداوند می گیرند. بعدها که اسلام آمد این مکان مقدس تخریب نکردند و به نام قدمگاه حضرت علی (ع) تغییر نام دادند.

مداحان محله پاقلعه: شروع کننده و راه اندازی سینه زن: کربلایی عباس حاج اسد، محل شروع امامزاده بود. مداحان: آخوند زینل، حاج محمد باقر غلام ابول، ابراهیم پارسا، حاج محمد صادق اقبال، جعفر رحماندوست، کربلایی عباس ضیغمی، ابراهیم شاکری، یوسف ذاکری، شیخ احمد حقیقت، یعقوب نیاکوثری، خسرو جوانمردی، روح الله ظریف پور، صمد شریفی، حاج حمید افروشه و سید علی هاشمیان

محله پاقلعه

حاج علی اکبر نامدار- حاج باشی نامدار- حاج رضا معقول

حاج علی اکبر نامدار یکی از بزرگان و پیرغلامان این محله به شمار می آید. در ابتدای سخنانش از محله پاقلعه با تعصب خاصی تعریف می کند. او می گوید: پاقلعه از محله های ارشد به حساب می آمد، کسانی که سینه می زدند، قوی هیکل بودند. به همین خاطر پاقلعه سومین و آخرین سینه زن از دسته های نعمتی بود تا در صورتی که حیدری ها حمله کنند بتوانند از محل آردفروشان و کهویه دفاع کنیم. او می گوید در ابتدا سه محله بیشتر نبودیم که بعدها محله ی نو و گردان نیز اضافه شد.

علم بردارها

حاج علی اکبر: علم بردارها ادم های قوی هیکلی بودند. همانند مش محمدعلی کل جعفر، کل جعفر، پدر اسکندری و خود اسکندری بود. معدل کل جعفر، اصغر روشن پور، اکبر و اصغر رهروان، حاج اسد پرهون، غلامرضا فراغت، شکرالله ضاربی، سلمان عرشی هم متصدی این ها بود.

حاج باشی نامدار: در حال حاضر دو برادر موذن، نظر نامدار، رجبی، پسران فراغت، محمود قدرت لاری علم بردار هستند.

نوحه خوان ها

حاج علی اکبر نامدار: حاج محمد باقر ملا ابول، دارا دار محمدرضا، کل جانی ضیغمی، آخوند زینل، ابراهیم پارسا، محمدعلی پارسا، جعفر رحماندوست، کل عباس، ابراهیم شاکری، یوسف ذاکری، شیخ احمد حقیقت، یعقوب نیاکوثری، حاج محمد صادق اقبال، سید علی هاشمیان.

داستانی را که برای حاج محمد صادق اقبال اتفاق افتاد چنین تعریف می کند: « به علت واژگون شدن یک ماشین در گردنه چاتیز که از شیراز بر می گشت هفت هشت نفر کشته شدند. ولی ایشان دور یک گونی رفته بود و محفوظ و زنده ماند.» در مورد آخود زینل می گوید: «بین حیدری و نعمتی دعوا شد. بچه های محله دم گاله با تفنگ، فانوس (چراغ براساتی) ما را زندند و خاموش کردند. از طرف مقابل گلوله ای به طرف آنها پرتاب می شود که از دم گاله یک نفر کشته می شود. از همان تاریخ دعوا و نزاع بین این دو دسته شده گرفت و به همین دلیل آخوند زینل هم چون حیدری و نعمتی، خواهان حضور ایشان برای مراسم ختم بودنداز لار فرار و به حاجی آباد داراب (زرین دشت) رفت و در آن جا ۱۵ سال ماندگار شد.ختم محله های پاقلعه را ابتدا آخوند زینل و بعدها حاج محمدصادق اقبال انجام می دادند.»

حاج باشی نامدار، حاج رضا معقول: نوحه خوان های معاصر که در محله ی نوحه می خوانند به سید محمد واعظ، نیاوند، ایوب یاسایی فرد، مصلحی، مجید نیاوند، کاملی، وحید رودی، روح الله ظریف پور، خسرو جوانمردی، صمد شریفی، سید علی هاشمیان اشاره می کند. حاج حمید افروشه از کودکی برای محله نوحه خوانده و هم اکنون ختم محله به عهده ایشان است.

پخت محله پاقلعه

حاج علی اکبر نامدار: در خانه ی حاج قنبر ابول حلیم درست کرده بودند که دعوای حیدری و نعمتی شد و درختان این خانه کنده شد. این خانه بعدها مطب دکتر صدیق شد. بعد از این جریان پخت حلیم تعطیل شد. ما به کمک دوستان نزد افرادی چون فریدی (از معتمدین اوزی و اهل سنت بود که کشته شد)، دانش، عمو روزگار، و تعدادی از مغازه ها و کاروانسراها و بازار لار رفتیم و کمک مالی جمع اوری نمودیم و توانستیم در داخل کوچه امامزاده پخت کنیم. سرآشپز، خودم بودم. سه من برنج «دور شهری» درست می کردیم و به سینه زنان می دادیم. بعدها به هفت دیگ افزایش دادیم. در روز عاشورا کسانی که سینه زده بودند کاسه ای داشتند که به آن ها مَلَتِ گراشی می گفتند. غذا برنج و قیمه بود و داخل آن ظرف می کردیم. در مورد پخت، آقای سید علی اصغر می گوید: «در ماه مبارک رمضان یک لنگه لوده گوشت و یک لنگه دیگر نان بود و هر روز به یکی از محلات می بردند و به مردم می دادند. از آقا سید عبدالمحمد نیز به نیکی یاد می کند. او بیان می کند آقا سید علی اصغر برای تماشای سینه زن می آمد. کاری که آقا سید علی اصغر برای لار انجام داده، هیج مجتهدی انجام نداده است. در زمان قحطی گداخانه دایر نمود. مردم مجبور بودند که خون یا «مج کلگه» (باقی مانده خرمای بی کیفیت و درجه ی ۳ که از آن دوشاب می گرفتند) بخورند و ایشان به مدت سه ماه در کاروانسرای حاج بابا پخت کردند. غذای همان سال لوبیا ماش و برنج دور شهری بود.» حاج علی اکبر نامدار می گوید: «بیش از ۶۷ سال آشپزی این محله را بر عهده داشته ام. در خانه ی عبدل ماندگاری که وقف امام کرده است، پخت می کنیم. آهن علی نقره ای، جعفر رستگاری، حاج محمد اسکندری، نیز همکاری داشته اند. سفره امام حسین (ع) را در امام زاده پهن می کردیم. بعدها در خانه مرتضوی و قنبری هم از سینه زن پذیرایی می کردند.»

حاج علی اکبر اضافه می کند: اکثر مردم شال و قبا می پوشیدند. زمانی که سینه می زدیم لخت می شدیم. چون خون ترشح (پِرخَه) می کرد و مردم نجس می شدند و هم چنین زن ها هم برای تماشا در پشت بام ها بودند، آقا سید علی اصغر فرمودند که با لباس سینه بزنید و لخت نشوید.

حاج باشی نامدار و حاج رضا معقول: در مورد پخت در حال حاضر همه ی مردم همکاری می کنند. پختی که در آشپزخانه دم دروازه انجام می دهیم بیش از ۱۰۰ دیگ وجود دارد. برنج آن با حاج منصور فرح بخش می باشد. گوشت و پاگوشتی آن از پولی است که مردم کمک می کنند. آقای معصومی هم مسئول است. در محله پاقلعه در شش مکان ۱- پایگاه شهید شاکری ۲- حسینیه شاکری ۳- کوچه امامزاده ۴- آشپزخانه دم دروازه شیراز ۵- پیر زاویه و ۶- خانه آخوند زینل پخت می شود. در گذشته خانه حاجب هم پخت می کردند. اسامی کسانی که در آشپزخانه همکاری می کنند: حاج ماشاالله قبادی، ماشاالله راستگو، حاج حسن تکبیری. او از میرزا انصاری که همه ساله مبلغ زیادی پول برای عزاداری امام حسین می فرستد یاد می کند. او ادامه می دهد خیراندیش، حاج عباس حلاجی آشپزخانه دم دروازه  را بنا کرده است. تعمیر آشپزخانه کنار امامزاده هم توسط مردم و با مبلغ ۱۶ میلیون تومان توسط کربلایی حاجی نامدار بوده است. روز عاشورا در کل محله ی پاقلعه بیش از ۴۰۰ دیگ پخت می شود.

سردسته های محله پاقلعه

حاج علی اکبر این افراد را به یاد می آورد: حاج غلامرضا باقر (قبادی)، یاکل، نظر حمال، حاج صفر، دادی جمال، کل نعمت سلمونی (نیساری)، قنبر مشهدی آهن، نسیمی، دوبهر، بارون، حاجی دغل، کیتال (فیلمبردار بود و لباس تحویل می گرفت)، قاسم مشهدی شمسی، محمدرضا زحمتکش، حاج برادر نامدار، حسن کامیاب، ماشاالله پرویزی، طالب کامیاب، حاج اسماعیل نصرو (خسته)، محمدحسین جهان پناه، قاسم و احمد مشهدی شمسی، اسماعیل طلوعی، رحمت شکوری، عزیز مشهدی، غلامحسین، حسین مفتوحی، و دیگران، جلودار سینه زن هم حاج محمد اسکندری بود.

حاج باشی نامدار: در حال حاضر در میان سردسته ها می توان از حاج علی نیاوند، حاج حیدر و کریم نامدار، حاج محمد حسن دلشاد، خیرالله و یدالله شریفی، جعفر جهان پناه، حاج آهن علی کارگر، یونس شکورزاده، اصغر شیرگیر، حاج علی اصغر و نعمت اسکندری نام برد. مسئول بلندگو روشن پور پسر اصغر بنا می باشد.

کتل: ابوالحسن پور، مداح کتل بود. حاج عباس نقی زاده و مشهدی فراغت نیز مسئولیت کتل را به عهده داشتند.

خنچه: مسئولیت بستن خنچه و برداشتن به عهده یوسف روئین تن، عبدل لطافت و اکبر ذاکری بود.

علما و روحانیونی که در محله پاقلعه زندگی و روضه می خواندند: سید محمد واعظ، سید مصطفی علوی، سید میرپور، آخوند عطایی، سید آقا مصطفوی و فرزندانش، سید علی متقی، سید مصطفی واعظ، آخوند عطایی، شیخ عبدالحسین نوروزی، سید عبدالرحیم طاهری، شیخ احمد حقیقت، آخوند اعتمادی، پدر سید علی هاشمیان، سید جواد و عبدالله شجعان، شاعر مجتهدی، صحبت لاری، و نزار قطری (فرصت) که منزل ایشان کنار امامزاده بوده است.

حاج باشی نامدار و حاج رضا معقول: موتور برق محله از پولی که مردم کمک کرده بودند خریداری شد. حدود ۲۰ سال پیش حاج حبیب رجبی یک دستگاه بلندگو با یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان برای محله خریداری نمود. باید از تمامی خیرین، به ویژه از محمدرضا انصاری، حاج حسن احمدی، حاج استوار که خدمات زیادی برای محله صورت گرفته است قدردانی کنیم.

 

 

 

    دیدگاه های خود را ارسال کنید

    ایمیل شما هنوز وارد نشده است.